گردو، دانه بزرگ خوراکی چروکیده از یک درخت برگریز از خانواده گردوییان، متشکل از دو نیمه، موجود در یک پوسته سخت محصور در یک میوه سبز میباشد. مغزگردو، مغز خوراکی یک شفت بوده، و در نتیجه یک فندقی محسوب نمیشود. منشأ درخت گردو ایران بوده و به همین دلیل در غرب با نام "Persian Walnut" شناخته میشود.
گردو، میوه مغزدار باارزشی است که انواع مختلفی دارد. گردو منبع عالی پروتئین، فیبر، ویتامینها، آنتیاکسیدانها و مواد معدنی است. واژه جوز معرب گوچ پارسی میانه به همین معنی است.
مغز گردو و بذر کتان دارای بیشترین اندازه اسید چرب امگا ۳ در میان مواد غذایی گیاهی هستند.
پیشینه
برابر بررسیهای دیرینشناسی گیاهی و گردهشناسی در روی کرهٔ زمین، گونههای مختلف گردو از زمانهای بسیار قدیم به ویژه از دوران سوم زمینشناسی وجود داشتهاست. از دوران چهارم زمینشناسی به بعد آثار درخت گردو از جمله گردهٔ آن در کشورهای اروپای شرقی به دست آمدهاست.
منشأ درخت گردو ایران است. شهرستان تویسرکان در همدان با داشتن بیش از ۵۵۰۰ هکتار باغ گردو و تولید این محصول با مرغوبیتی در مقیاس جهانی، «پایتخت گردوی ایران» نام گرفتهاست شهرستان بافت در کرمان دومین قطب تولید این محصول در ایران محسوب میشود.
درخت خرما در نواحی گرمسیری و نیمهگرمسیری، از جمله ایران پرورش مییابد. با اینکه خاستگاه آن را میانرودان، عربستان و شمال آفریقا ذکر میکنند ولی بررسیهای علمی، آن را به گونهای به نام علمی P.H. Sivestris که در هندوستان میروید نسبت میدهند. باستان شناسان احداث نخلستانها را به پنج هزار سال پیش نسبت دادهاند زیرا نامی از آن بر لوحههای گلی ۵۰ سده پیش یافتهاند.
در ایران نخل و خرما از دوران باستان و پیش از هخامنشی کشت میشده. در ادبیات ساسانی از جمله در کتاب بندهشن از نخل یاد شدهاست. منابع چینی از ایران (در زبان ایشان بوسی، تلفظ چینی پارسی) به عنوان سرزمین نخل خرما که در نزدشان به نام عناب پارسی و عناب هزارساله مشهور بوده، یاد کردهاند. در پایان سده نهم میلادی، نخل خرما را از ایران به چین برده و در آنجا کشت کردهاند. در میان کشورهای اروپایی اسپانیا پیشینه بیشتری در کشت خرما دارد.
محصولات
از برگ و شاخه درخت خرما سبد و زیرانداز تهیه میکنند. از هسته آن نان و از میوه خرما شراب و عسل. مردم صحرا هسته درخت خرما را آرد کرده و از آن نان میپزند یا هسته را بو داده و از آن بهعنوان قهوه استفاده میکنند زیرا دم کرده آن بسیار مطبوع است یا حتی آن را در آب برای چند روز خیس کرده و بهعنوان غذای مقوی به شترهای خود میدهند.
انواع زرشک دانهدار به عنوان درختچهای میوه دهنده و خودرو در اکثر مناطق کوهستانی کشورمان به چشم میخورد و از آنجایی که از اجزا طبیعی اکوسیستم مناطق کوهستانی است حتی در شرایط سخت و نامساعد نیز میوه فراوانی تولید میکنند.
نیاز آبی
نیاز خالص آبیاری آن حدود ۹۹۰۰ متر مکعب در هکتار است که بسته به روشهای آبیاری به کار گرفته شده نیز ناخالص آبیاری، بیشتر از این مقدار میباشد.
نیاز کودی
زرشک بیدانه طالب خاکهای نسبتاً سبک لومی – شنی با زهکش خوب در مناطق کوهپایهای است و در خاکهای گچی و آهکی نیز به خوبی رشد میکند، همچنین EC PH و بالا را نیز تحمل کرده نیازی به خاکهای غنی ندارد. تحقیقات نشان داد که فسفر به کار رفته در طول تابستان باعث رشد گیاه در همان سال نگردیده، بلکه در بهار سال بعد اثرات خود را نشان داده و بیشتر فسفر موجود در رشد جدید ناشی از فسفر ذخیره شده در ریشهها بودهاست. فرایند انتقال فسفر به این صورت است که فسفر ابتدا بیشتر در ریشهها ذخیره میشود، سپس به داخل مناطق رشد جدید حرکت میکند و فسفر جذب شده جدید، جایگزین فسفر منتقل شده از ریشهها میشود.
زرشک در طب سنتی
زرشک دارای مزاج سرد و خشک است و مصلحهای آن عبارتند از: میخک، شکرسرخ و شیرینیهای طبیعی … زرشک تسکین دهنده صفرا و خون و تشنگی و حرارت معده و کبد، تقویتکننده قلب و کبد معده گرم میباشد. به تنهایی یا با داروهای گرم مانند دارچین و عسل و … برای تقویت کبد سرد و تر و باز کردن انسداد مجاری کبدی و سردی احشا مفید است. مصرف زیاد آن برای سرد مزاجان بلغمی و سوداوی مضر است.
خرما دارای ۲۵ درصد ساکارز، ۵۰درصد گلوکز، و مواد آلبومینوئیدی، پکتین و آب میباشد. بهعلاوه دارای ویتامینهای مختلف مانند ویتامین A,B،C,E و مقداری املاح معدنی میباشد..
خرما دارای فواید زیادی است که با توجه به مواد مغذی و معدنی موجود در آن، از میوههای بسیار مفید بهشمار میآید. در ادامه به برخی از آنها اشاره میشود:
خرما مناسب برای بارداری است
برای مبتلایان به دیابت هم، خرما میتواند بخشی از یک رژیم غذایی سالم باشد. فرد مبتلا به دیابت تا زمانی که دیابتش تحت کنترل باشد میتواند؛ روزانه ۱ تا ۲ خرما در روز مصرف کند، مرتباً ورزش کند و برنامههای غذایی سالم خود را رعایت و اجرا کند.
دارای پروتیئینها و مواد مغذی بسیاری است.
برای اسهال مفید است.
انسان در هر روز به ۹ میلیگرم آهن نیاز دارد که در هر ۱۰۰ گرم خرما ۳ تا ۵ میلیگرم آهن است: با خوردن چند عدد خرما در روز آهن مورد نیاز بدن تامین میشود. آهن ترمیم کننده و سازنده گلبولهای قرمز خون است؛ خوردن خرما درمان کم خونی است.
در ایران زرشک گونهای منحصر به فرد است و با گونههای دیگر متفاوت است بیشتر در منطقه خراسان جنوبی یا قهستان کشت میشود شهرستانهای زیرکوه و قائنات مرکز اصلی تولید آن است. خوشه زرشک ایرانی ابتدا زردرنگ و بعد ترش مزه و در زمان رسیدن قرمز میشود و به مرور به رنگ شرابی در میآید. (مجله دریای پارس)
برگ
اسهالهای مزمن را درمان میکند.
برگ زرشک دارای مقدار زیادی ویتامین ث میباشد.
در موقع آنژین و گلودرد، دم کرده برگ زرشک را غرغره کنید.
مصرف مقدار زیاد زرشک یا ساقه و برگ آن برای زنان حامله مناسب نیست.
جویدن برگ زرشک، باعث محکم شدن لثه و دندان میشود.
میوه
زرشک
درمان اعتیاد
به سبب الکالوئید بربرین موجود در آن قادر به درمان اعتیاد با تریاک بوده. و اعتیاد معتادان را بر طرف مینماید. مضافاً «اینکه این اثر بخشی در جانوران آزمایشگاهی که بهطور مصنوعی به مرفین معتاد گردیده بودند به طور مکرر» به اثبات رسیدهاست.
خُرما (نام علمی: Phoenix dactylifera) گیاهی تکلپهای و گرمسیری جزو تیره نخلها است که میوهاش خوراکی و دارای هستهای سخت و پوست نازک و طعم شیرین که به شکل خوشهای بزرگ از شاخه آویزان میگردد و برگهای آن بزرگ است. ارتفاع نخل به ۱۰ تا ۲۰ متر یا بیشتر میرسد.
گستردگی گونه خرما عمدتاً در نیمکرهٔ شمالی و در کشورهای ایران، پاکستان، عراق، عربستان و سایر کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس همچنین بیشتر کشورهای شمال آفریقا و ایالات متحده آمریکا است و در نیمکره جنوبی نیز بهطور پراکنده دیده میشود.
به میوهٔ نرسیده خرما، «خارَک» یا «خرک» یا کنگ (و در زبان عربی، «حبابوک») گفته میشود.
رطب مرحله قبل از رسیدگی کامل خرماست که رطوبت بیشتر و قند کمتری نسبت به خرمای کاملاً رسیده دارد.
میوه خرما جزو میوههای سته میباشد یعنی تمام قسمت باریکاری آن گوشتی و حاوی مواد غذایی است. خرما از دورانِ باستان در رژیم غذایی انسان وجود داشتهاست و یکی از قدیمیترین میوههای کشت شده توسط انسان بودهاست.
ریشه واژه
واژه خرما ریشه و بنیاد فارسی داشته و از زبانهای فارسی، به زبانهای هندی، اردو، ترکی، اندونزیایی و مالزیایی به سوی شرقی و یونانی به سوی غربی وارد شدهاست. در منطقه جنوب کشور (بندرعباس و لارستان) خرما را برگرفته از گویش پهلوی (اچم) هارما(HARMA)و ارما (ORMA) میخوانند.
سبوس و ریشه زرشک حاوی مواد شیمیایی به نام آلکالوئید ایزوکوئینولین است. این ترکیبات دارای خواص آنتیبیوتیکی دارد. برخی از آنها باعث پائین آوردن تب، کاهش تورم و فشار خون شده و به تنظیم ضربان قلب و انقباض عضلات قلب کمک میکنند.
برای برطرف کردن سوزش ادرار مفید است.
واریس را درمان میکند.
نقرس و رماتیسم را برطرف میکند.
بی اشتهایی را برطرف میکند.
اعمال دستگاه گوارش را منظم میکند و سوء هاضمه را از بین میبرد.
زردچوبه به دلیل خصوصیات آنتیاکسیدانی قوی خود یکی از موثرترین مواد در جلوگیری از سرطانیشدن سلولهای بدن است. این گیاه همچنین موجب افزایش ترشح انسولین و کاهش قند خون در بیماران دیابتی میشود. کارآزماییهای بالینی زیادی در ارتباط با فواید مصرف روزمره زردچوبه انجام شدهاست. گفته شدهاست که زردچوبه میتواند شدت علایم بیماری آلزایمر را کاهش دهد. همچنین ماده مؤثر زردچوبه یعنی کورکومین اثرات ضد التهابی و ضد درد شبیه داروهای مسکن معمولی را دارا است. اثر ضد التهابی کورکومین با اثر ضد التهابی داروهای استروییدی و غیر استروئیدی با فنیل بوتازون قابل مقایسه است. این دارو با مهار سنتز پروستاگلاندینهای التهابی، اثر ضدالتهاب خود را آشکار میسازد. در مطالعه روی موش صحرایی، اثر مهارکننده کورکومین سدیم mg3 به ازای هر کیلوگرم وزن موجب مهار لیپواکسی ژنار و سیکلواکسیژناز میشود.
زرشک نام یک سرده از تیره زرشکیان است. درختچهای تیغدار به طول ۱ تا ۵ متر است. چوب آن به رنگ قرمز، قهوهای یا زرد است. برگهای آن بیضی شکل با دندانههای ارهای و میوهاش قرمزرنگ بیضوی شکل و ترش مزهاست. به ریشهٔ درخت زرشک «آئرخیس» گفته میشود.
انتهای بهار و ابتدای تابستان فصل شکوفه دادن بوته زرشک است، غنچههای زردرنگ زرشک در فصل پاییز رنگ قرمز گیلاسی به خود میگیرند.
زرشک بومی مناطق معتدل و نیمه استوایی اروپا، آسیا، آفریقا، آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی است. کشور ایران بزرگترین تولیدکننده زرشک در دنیا است که در این میان استان خراسان جنوبی با در اختیار داشتن نزدیک به ۹۷ درصد از اراضی زیرکشت این محصول، تولید ۹۵ درصد از زرشک دنیا را در اختیار دارد.
عضو شوید
عضویت سریع
آمار مطالب
آمار بازدید
